Procent składnika na etykiecie: jak czytać QUID

Procent przy składniku informuje o jego ilości użytej do wytworzenia żywności, zgodnie z zasadami deklaracji QUID. Na przykład informacja o udziale owoców pomaga porównać dwa produkty, jeśli oba procenty odnoszą się do tej samej części receptury. Najpierw sprawdź, czy liczba opisuje cały produkt, nadzienie, czy składnik złożony w nawiasie.

QUID to skrót od angielskiego określenia ilościowej deklaracji składników. Nie trzeba go znać, żeby czytać etykietę. Potrzebna jest umiejętność przyporządkowania każdej liczby do konkretnego składnika i właściwej podstawy obliczenia.

Kiedy producent podaje procent

Zgodnie z art. 22 rozporządzenia 1169/2011 ilość składnika wskazuje się między innymi wtedy, gdy pojawia się on w nazwie, jest z nią zwykle kojarzony, został podkreślony słowami lub grafiką albo jest istotny dla scharakteryzowania żywności. Szczegółowe zasady i wyjątki zawiera załącznik VIII. Oficjalny tekst rozporządzenia UE pozwala sprawdzić oba przepisy.

To nie jest obowiązek dopisywania procentu do każdej pozycji składu. Istnieją wyjątki, na przykład dla niewielkich ilości składników używanych w celu nadania smaku lub aromatu. Sam brak procentu przyprawy nie wystarcza więc do zakwestionowania etykiety. Komisja Europejska publikuje dodatkowe wytyczne QUID.

Informacja może znajdować się przy nazwie żywności lub w wykazie składników obok odpowiedniej pozycji. Jeśli widzisz na froncie duże zdjęcie owoców, obróć opakowanie i odszukaj opis ich rzeczywistej ilości. Rozmiar ilustracji nie jest skalą receptury.

Do czego odnosi się liczba w nawiasie

Składnik złożony, na przykład nadzienie, sam składa się z kilku elementów. Dlatego na jednej etykiecie możesz zobaczyć udział nadzienia w produkcie oraz udział owoców w nadzieniu. Te procenty nie są bezpośrednio zamienne.

Poniższy przykład jest wyłącznie ćwiczeniem rachunkowym, bez odniesienia do konkretnej marki. Zakładamy jednoznacznie podane udziały oraz brak zmian masy, które wymagałyby innego przeliczenia.

W tym modelu nadzienie B ma większy udział owoców, lecz cały produkt A zawiera ich więcej. Przy prawdziwej etykiecie nie wykonuj mnożenia automatycznie. Najpierw upewnij się, że producent rzeczywiście podał jeden procent dla nadzienia, a drugi dla jego składu. Gdy oba odnoszą się już do całej żywności, mnożenie zaniży wynik.

Jeżeli zapis jest niejasny, pytanie do producenta powinno dotyczyć podstawy procentu: czy wskazana ilość owoców odnosi się do całego wyrobu, czy do nadzienia. To znacznie precyzyjniejsze niż ogólne pytanie, ile owoców jest w środku.

Dlaczego ilość surowca bywa większa niż masa wyrobu

Przy produktach tracących wodę w obróbce reguły uwzględniają zmianę masy. Gdy ilość użytego składnika w stosunku do gotowego produktu przekracza 100%, deklaruje się masę składnika zużytego do otrzymania 100 g wyrobu. Taki zapis może pojawiać się na produktach suszonych.

Nie czytaj go jako dosłownej liczby gramów możliwych do wydzielenia z gotowej porcji. Opisuje surowiec wykorzystany w produkcji. To inna podstawa niż prosty udział składnika w mieszaninie bez ubytku wody; szczegóły tego rozróżnienia mają znaczenie choćby przy czytaniu zawartości mięsa.

Jak porównać dwa produkty w tej samej kategorii

Zacznij od pełnej nazwy. Następnie znajdź ten sam składnik na obu etykietach i odczytaj towarzyszące mu zastrzeżenia. Przy porównaniu nadzienia owocowego z samymi owocami możesz zestawiać dwie różne rzeczy.

1. Sprawdź, czy procent dotyczy całego produktu czy jego części.
2. Ustal, czy chodzi o surowiec świeży, suszony, koncentrat lub składnik złożony.
3. Przeczytaj pozostały skład, zwłaszcza elementy tworzące nadzienie lub sos.
4. Oddziel udział składnika od informacji żywieniowej i wielkości opakowania.

Duży procent jednego składnika nie jest całościową oceną produktu. Przy paluszkach rybnych znaczenie ma również postać ryby i panierka. Procent cukrów odczytywany z tabeli wartości odżywczych odpowiada na inne pytanie niż udział składnika w recepturze.

Najczęstsze pytania

Czy procent musi występować przy każdym składniku?

Nie. QUID dotyczy składników objętych określonymi warunkami, a przepisy zawierają też wyjątki. Lista składników nie musi być pełnym procentowym przepisem na produkt.

Czy 40% owoców w nadzieniu oznacza 40% owoców w produkcie?

Nie, jeśli liczba dotyczy wyłącznie nadzienia. Potrzebujesz jeszcze udziału nadzienia w całym produkcie oraz pewności, że oba procenty mają właśnie takie znaczenie. Wtedy można wykonać odpowiednie przeliczenie.

Czy 100 g produktu może powstać z ponad 100 g składnika?

Tak, na przykład gdy podczas produkcji ubywa wody. Deklaracja opisuje wówczas ilość surowca zużytą do otrzymania gotowego produktu. Nie jest to obietnica odzyskania takiej masy składnika z opakowania.

Czy procent cukrów z tabeli to ilość dodanego cukru?

Nie. Tabela wartości odżywczych podaje zawartość cukrów w żywności, również naturalnie obecnych. Informacja o składnikach receptury ma inny zakres i należy odczytywać ją oddzielnie.